HORDHACA – Soo Jeedin Guud
Diinta Islaamka ma ahan kaliya Qur’aan la akhriyo, balse waa Qur’aan + Sunnada Nabiga ﷺ. Labaduba waa waxyigii Alle ee hanuuninta bani’aadamka. Si kastaba ha ahaatee, qarniyadii dambe waxaa soo baxay koox la baxday Quraaniyuun, kuwaas oo leh:
“Qur’aanka kaliya ayaa ku filan, Xadiithkana looma baahna.”
Fikraddani waxay burburisaa fahamka saxda ah ee Islaamka, waxayna halis ku tahay aqoonta, cibaadada iyo midnimada ummadda Muslimiinta.
Waa kuma Quraaniyuun? – Asalka & Taariikhda
Quraaniyuun waa dad sheegta in Qur’aanka kaliya la qaato, lana diido dhammaan Xadiithka Nabiga ﷺ.
Asalka fikirkan
Fikraddan si nidaamsan uma jirin waqtigii saxaabada ama culimada hore. Waxay si xoog leh u soo baxday:
- Qarnigii 19-aad
- Gaar ahaan: Hindiya, Masar, iyo waddamada reer galbeedka
- Iyadoo ay wadeen dad saameyn ka helay:
- Gumeysi
- Secularism
- Islaam-diidnimo qarsoon
Waxay ujeedadoodu ahayd:
In Islaamka laga dhigo diin qof walba si gaar ah u fasiran karo.
Sababaha ay Xadiithka u diidaan
Quraaniyiintu waxay ku doodaan dhowr arrimood:
1. “Xadiith waa la qoray goor dambe”
Waxay sheegaan in Qur’aanka la qoray waqtigii Nabiga ﷺ, halka Xadiith la qoray 200 sano kadib.
➡ Laakiin tani waa khalad:
Xadiithka waa la xafiday, la qoray, lana gudbiyay sida Qur’aanka, kaliya habka qoristu wuu kala duwanaa.
2. “Xadiithyo is-khilaafsan baa jira”
Waxay ku doodaan in Xadiithyada qaarkood is khilaafsan yihiin.
➡ Culimadu waxay sameeyeen:
- Cilmiga Xadiithka
- Kala saaridda: saxiix, xasan, daciif, mawdhuuc
Qur’aanka laftiisa haddii qof jaahil ah akhriyo, wuu is khilaaf u muuqan karaa.
3. “Qur’aanka ayaa dhammaan sharaxa”
Waxay leeyihiin Qur’aanku waa mid dhameystiran, markaa wax kale looma baahna.
➡ Laakiin Qur’aanku wuxuu farayaa in Nabiga la raaco si Qur’aanka loo fahmo.
Daliilada Qur’aanka & Sunnada
Qur’aanka wuxuu farayaa in Nabiga la raaco:
“مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ۖ وَمَنْ تَوَلَّىٰ فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا”
“Qofkii Rasuulka addeeca, wuxuu adeecay Alle, kii ka jeedsadana, adiga (Nabiyoow) kuma aanaan dirin inaad korkooda kormeere ka ahaato.” (Qur’aan 4:80)
“وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ ۖ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا”
“Wixii Rasuulku idin la yimaado qaata, wixii uu idinka reebana ka jooga.” (Qur’aan 59:7)
“يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ ۖ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا”
“Kuwa rumeeyeyow! Addeeca Allaah, addeeca Rasuulka, iyo kuwa idinka mid ah ee maamulka haya. Haddii aad wax isku khilaaftaan, u celiya (arrintaas) Allaah iyo Rasuulkiisa, haddii aad rumeysan tihiin Allaah iyo Maalinta Aakhiro. Taasi waa tan ugu khayr badan, uguna dambayn wanaag badan.” (Qur’aan 4:59)
➡ Su’aal: Sidee Rasuulka loogu celiyaa maanta haddii aan Xadiith jirin?
Sunnadu waa waxyigii Alle
Nabigu ﷺ wuxuu yiri:
“أَلَا إِنِّي أُوتِيتُ الْقُرْآنَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ”
“Waxaa la i siiyay Qur’aanka iyo wax la mid ah (Sunnada) oo la socota.” (Sunān Abī Dāwūd: 4604)
Mowqifka Culimada Islaamka
Dhammaan culimada Ahlus-Sunnah wal-Jamaacah waxay isku raacsan yihiin:
Qofkii diida Sunnada Nabiga ﷺ wuu ka baxay dariiqii Islaamka saxda ahaa.
Imaam Shaafici wuxuu yiri:
“Qof Qur’aanka raacay isagoo Sunnada diiday, ma fahmin Qur’aanka.”
Ibn Taymiyyah:
“Qur’aanka lama fahmi karo la’aanteed Sunnada.
Halista Fikirka Quraaniyuun
Haddii Xadiith la diido:
- Salaadda lama ogaanayo (rakcado, rukuuc, sujuud)
- Zakada lama xisaabin karo
- Xajka lama fahmi karo
- Xalaal & xaaraan lama kala saari karo
Qur’aanka wuxuu yiraahdaa:
“Salaadda tukada”
Laakiin ma sheegin sidee — Sunnada ayaa sharaxda.
➡ Sidaas darteed Quraaniyuun waxay dhab ahaan:
Burburiyaan Islaamka iyagoo leh “Qur’aan ayaan raacaynaa”.
GUNAANAD & FARIIN WACYIGELIN
Quraaniyuun ma aha fikir cusub, balse waa khiyaano hore loo soo celiyay si Islaamka loo kala dilo.
Islaamku waa:
Qur’aan + Sunnada Nabiga ﷺ
Qofkii mid ka saara, wuu luminayaa diinta saxda ah.
Fariinta Hiilkaislaamka.com:
Ha ku sirmin magaca “Qur’aan-raac”.
Rasuulka ﷺ waa furaha fahamka Qur’aanka.
Diinta lama qaato si kala go’an, ee waa wax Alle isku xiray.
