Farxaddu waa mid ka mid ah waxyaabaha ugu badan ee aadanuhu raadiyo, balse ugu yar ee si dhab ah loo fahmo. Dad badan waxay u haystaan in farxaddu ku xirantahay hanti, guul, ama xaalad nololeed oo gaar ah, halka xaqiiqadu ay tahay in farxaddu tahay arrin ka qoto dheer arrimaha muuqda.
Sida oraah caan ah ay leedahay:
“Farxaddu ma aha inaad haysato wax walba, ee waa inaad ku qanacdo waxa aad haysato.”
Waa Maxay Farxaddu? – Faham Guud
Farxaddu ma aha qosol kaliya ama farxad ku meel gaar ah. Waa xaalad nafsiyeed iyo mid maskaxeed oo qofku ku dareemo:
- Qanacsanaan
- Deganaansho
- Rajjo
- Macne nololeed
Farxaddu ma aha wax had iyo jeer la arko, balse waa wax la dareemo, mararka qaarna qarsoon.
Culimo hore waxay yiraahdeen:
“Qofka qalbigiisu nasto, noloshiisu way fududaataa, xitaa hadduu hanti yar haysto.”
Taasi waxay ina tusaysaa in farxaddu aysan ku xirnayn bannaanka, balse ay ku xirantahay gudaha qofka.
Farxad Ma Wax Dibadda Laga Raadiyaa?
Dad badan waxay farxad u raadiyaan:
- Lacag
- Jago
- Magac
- Raaxo joogto ah
Laakiin xikmad hore ayaa leh:
“Haddii farxaddu ku jiri lahayd hanti, kuwa ugu qanisan ayaa noqon lahaa kuwa ugu farxadda badan.”
Xaqiiqadu waxay tahay: qofka wax walba haysta wuu murugoon karaa, halka qof wax yar haystana uu farxad ku noolaan karo.
Farxadda Carruurta – Cashar Muhiim ah
Carruurtu waxay ku farxaan waxyaabo aad u yar:
- Ciyaar
- Qosol
- Orod
- Daqiiqad xorriyad ah
Ibnu Qayyim wuxuu yiri:
“Qalbiga marka uu ka xoroobo walwalka mustaqbalka iyo murugada wixii tegay, wuxuu helaa nasasho iyo farxad.”
Carruurtu taas ayay si dabiici ah u sameeyaan, annaguna waan illoownay.
Waxyaabaha Dhabta Ah Ee Farxad Keena
1. Qanacsanaan (Qanaaco)
Nabigu ﷺ wuxuu yiri:
“Ma aha hodannimo hanti badan, balse hodannimo waa hodannimada nafta.”
(Saxiix al-Bukhaari & Muslim)
Qofka qanaaco leh, xitaa wax yar ayuu ku farxaa.
2. Mahadnaq
Oraah hore ayaa leh:
“Qofka og nimcada uu hayo, wuu ka farxad badan yahay qofka mar walba wax ka cabanaya.”
Mahadnaqu waa furaha farxad joogto ah.
3. Xiriir Wanaagsan
Imaam Cali (RC) wuxuu yiri:
“Qofka kaligiis nool ma dhammeystirna; dadka ayuu u baahan yahay.”
Farxaddu waxay ku korodhaa wadaag, ma aha kelinimo.
4. Ujeeddo Nololeed
Falsafad hore ayaa leh:
“Qofka leh sabab uu u noolaado, wuu adkaysan karaa xaalad kasta.”
Qof aan ujeeddo lahayn, farxad dhab ah ma helo.
5. Xorriyad Maskaxeed
Oraah caan ah:
“Isbarbar-dhiggu waa tuugga farxadda.”
Marka aad naftaada la barbar dhigto dadka kale, farxaddu way kaa lunto.
Farxaddu Waa Doorasho
Farxaddu mar walba ma timaaddo marka wax walba hagaagaan, balse waxay timaaddaa marka aad doorato:
- Sabir
- Rajo
- Qanacsanaan
Nabigu ﷺ wuxuu yiri:
“Ha sugin berri si aad u faraxdo, berri lama hubo.”
GUNAANAD & FARIIN WACYIGELIN
Farxaddu ma aha meel aad gaarto, ee waa safar aad maalin walba ku jirto.
Ma aha wax dibadda laga keeno, ee waa wax qalbiga laga dhiso.
Sida oraah caan ah ay leedahay:
“Farxaddu waa inaad barato inaad ku raaxaysato waxa aad haysato, halkii aad ka murugoon lahayd waxa kaa maqan.”
Haddaba is weydii:
Maxaa maanta adiga ku farxad gelin kara?
Mararka qaar jawaabtu waa wax aad horey u haysatay, balse aad illoobtay inaad ku faraxdo.
“Arrinta mu’miniinta waa yaab; dhammaan arrimahoodu waa kheyr.”
(Haddii ay ku farxaan way mahadnaqaan, haddii ay dhibtoodana way samraan.)
Khaladaadka Laga Sameeyo Fahamka Farxadda
Dad badan waxay ku khaldamaan:
- Inay farxad ku xiraan qof kale
- Inay sugaan xaalad gaar ah
- Inay dib u dhigaan farxaddooda
Xikmad hore ayaa leh:
“Ha sugin berri si aad u faraxdo, berri lama hubo.”
GUNAANAD & FARIIN WACYIGELIN
Farxaddu ma aha meel aad gaarto, ee waa safar aad maalin walba ku jirto.
Ma aha wax dibadda laga keeno, ee waa wax qalbiga laga dhiso.
Sida oraah caan ah ay leedahay:
“Farxaddu waa inaad barato inaad ku raaxaysato waxa aad haysato, halkii aad ka murugoon lahayd waxa kaa maqan.”
Haddaba is weydii:
Maxaa maanta adiga ku farxad gelin kara?
Mararka qaar jawaabtu waa wax aad horey u haysatay, balse aad illoobtay inaad ku faraxdo.
